Virtuele realiteit (VR) heeft nog steeds een nichepositie, zowel op consumenten- als op zakelijk niveau. Statista meldt dat de VR-industrie als geheel in 2023 een geïnstalleerde gebruikersbasis had van 25,82 miljoen gebruikers, en hun prognoses suggereren dat dit tegen eind 2024 34,03 miljoen zal bereiken.
De belangrijkste conclusie is simpel: het gebruik van VR groeit.
Meer dan 14 miljoen mensen zullen in 2024 VR-apparaten kopen – een stijging ten opzichte van 11,2 miljoen in 2023 – en die grotere gebruikersbasis zorgt voor meer bekendheid. Met vertrouwdheid komen kansen:
Je kunt VR gebruiken in een projectmanagementomgeving.
De vraag is hoe? Het antwoord ligt in het begrijpen van de bestaande toepassingen van VR in projectmanagement, evenals de uitdagingen die je kunt tegenkomen bij het gebruik van deze technologie.
Wat is virtual reality?
In de meest basale vorm stelt VR je in staat om volledig 3D computergegenereerde omgevingen te creëren die voor iedereen in de VR-wereld te verkennen zijn. Gebruikers hebben apparatuur nodig om toegang te krijgen tot deze omgevingen – waaronder headsets en een methode om hun virtuele acties te besturen – en kunnen interageren met objecten in de 3D-wereld. Die definitie leidt tot enkele misvattingen. Sommigen zien VR bijvoorbeeld als een "gimmick"-technologie die alleen echt nuttig is in games. Hoewel het klopt dat de technologie geweldig is voor het spelen van games, vooral gezien de mate van immersie, leidt die misvatting ertoe dat het ware potentieel van VR niet wordt gezien:
Goed gebruikt, kan het enorme mogelijkheden bieden voor training en projectmanagement.
Immersie is de sleutel tot deze mogelijkheden.
In een projectmanagementcontext biedt een VR-wereld je de mogelijkheid om een project te simuleren voordat je aan de daadwerkelijke uitvoering begint. Je kunt ideeën testen – door interactie met de virtuele wereld om je heen – om erachter te komen wat wel en niet werkt. En dankzij de opkomst van virtuele werkplekken zoals Meta, kun je VR zelfs gebruiken om teams op afstand samen te brengen en de kantooromgeving te simuleren.
Voorbeelden van hoe je VR kunt gebruiken in projectmanagement
Hoewel dit allemaal geweldig klinkt, betekent het misschien niet veel voor je zonder concrete voorbeelden.
Het is immers moeilijk voor te stellen hoe je een project zou kunnen leiden met een vreemde bril op je hoofd. Daarom is het belangrijk om te kijken naar mogelijke toepassingen van VR in de context van projectmanagement. Voorbeeld 1 – Augmented Reality-overlays: Augmented reality (AR) is een complementaire technologie van VR. Je zou het zelfs kunnen zien als een vereenvoudigde versie van VR – waar VR draait om het creëren van een volledig gerealiseerde "wereld", houdt AR in dat digitale elementen over een wereld heen worden gelegd. Het meest herkenbare voorbeeld van deze technologie in actie is misschien wel Pokémon Go. Nintendoʼs videogame veroverde de wereld halverwege de jaren 2010 door augmented reality (AR) te gebruiken om Pokémon over echte omgevingen heen te projecteren – die de gebruiker vervolgens met zijn smartphone kon vangen – en diende als een geweldige showcase voor de technologie. Datzelfde idee van projectie kan ook nuttig zijn in een projectmanagementcontext. Stel bijvoorbeeld dat u in de stedenbouw werkt en een schaalmodel van een bouwproject hebt gemaakt, virtueel of in de echte wereld. In beide gevallen kan AR helpen – u kunt projectoverlays gebruiken om dynamisch details over het project te delen. In de VR-omgeving kunnen deze overlays projectspecifieke details weergeven, zoals de gebruikte materialen of afmetingen, wanneer een VR-gebruiker naar specifieke delen van het model kijkt. Op praktisch niveau maakt deze combinatie van AR en VR het mogelijk om belangrijke projectinformatie op één centrale plek te bewaren. Je hebt geen spreadsheets of ondersteunende documentatie nodig, want alle benodigde details zijn ingebouwd in de 3D VR-omgeving.Voorbeeld 2 – Simulatie van omstandigheden op locatie
Om bij het voorbeeld van de bouw te blijven: een onderdeel van projectmanagement in die sector is het anticiperen op uitdagingen die een werkruimte kan opleveren. Smalle ingangen kunnen bijvoorbeeld problemen veroorzaken bij het aanvoeren van apparatuur op de bouwplaats, en er zijn constant veiligheidsrisicoʼs waarmee rekening moet worden gehouden tijdens werkzaamheden.
VR stelt je in staat om de werkplek te simuleren, waardoor je in feite een interactieve speelplaats creëert die zich leent voor experimenten. Je kunt veiligheidsprotocollen testen – zonder risico voor de VR-gebruiker – en experimenteren met oplossingen voor problemen die je hebt geïdentificeerd, zonder je zorgen te hoeven maken over de kosten die gepaard gaan met het daadwerkelijk uitproberen van iets dat uiteindelijk niet werkt.
Voorbeeld 3 – Het plannen van complexe procedures
Hoe complexer een project wordt, hoe groter de kans dat er iets misgaat. Dat is met name het geval als het project een intensieve, invasieve procedure omvat, zoals bij een operatie.
Hoewel het uitvoeren van een operatie op het eerste gezicht misschien geen "traditioneel" project lijkt, heeft het wel alle kenmerken ervan. Een chirurgisch team moet een probleem identificeren, een oplossing bedenken, een team samenstellen en de operatie aan een patiënt voltooien. VR kan hierbij helpen. Het toegewezen team kan de operatie doorlopen – dankzij een volledig interactieve simulatie – en zelfs de VR-opstelling gebruiken om noodplannen te oefenen voor het geval er iets misgaat op de operatietafel. In dit opzicht zie je nog een belangrijk voordeel van VR:
Het kan zowel als trainingstool als als tool voor projectmanagement dienen.
Uitdagingen in het VR-landschap
De bovenstaande voorbeelden geven inzicht in hoe VR in een projectmanagementcontext kan worden gebruikt zonder dat het "gimmicky" overkomt. Het trainingspotentieel, gecombineerd met de mogelijkheid om realistische omstandigheden te simuleren voor experimenten, helpt je team voor te bereiden op hun aankomende werk. Bovendien maakt de combinatie van VR en AR het mogelijk om een 3D-omgeving om te toveren tot een centrale opslagplaats voor alle belangrijke projectinformatie. Toch brengt het gebruik van VR in projectmanagement ook uitdagingen met zich mee, waaronder de volgende: Uitdaging 1 – Bekendheid met de apparatuur. Hoewel het aantal VR-gebruikers elk jaar toeneemt, is de technologie nog lang niet wijdverspreid genoeg om als ʼstandaard" op de werkvloer te worden beschouwd. Er is een zekere mate van expertise vereist om het te gebruiken – zowel wat betreft het creëren van 3D-omgevingen als het gebruik van headsets en bedieningselementen om met die omgeving te interageren. Met andere woorden, het is geen technologie die je zomaar even oppakt en waarmee je direct aan de slag kunt. Om VR optimaal te benutten in een projectmanagementomgeving, moet je je medewerkers eerst trainen in het gebruik van de technologie. Dat brengt kosten met zich mee – zowel voor de ontwikkeling van trainingssimulaties als voor de benodigde trainingstijd – die moeilijk te dragen kunnen zijn voor bedrijven met krappe marges.
Uitdaging 2 – Potentiële gezondheidsrisicoʼs
VR werkt door je hersenen in feite te laten geloven dat je je in een echte omgeving bevindt. Dat kan problematisch worden als je beseft dat dit betekent dat je hersenen het gevoel hebben dat je lichaam door die omgeving "beweegt", ook al staat het lichaam in wezen stil. Voor sommigen kan deze vreemde combinatie van sensaties iets veroorzaken dat lijkt op reisziekte. Deze aandoening, in sommige kringen ook wel "virtual reality sickness" genoemd, kan leiden tot misselijkheid, vermoeide ogen en hoofdpijn. Men vermoedt dat het tussen de
Alles wat je in een VR-wereld creëert, wordt beperkt door één ding: de grafische processor (GPU) die in de pc van het VR-apparaat is ingebouwd. Deze beperking brengt twee uitdagingen met zich mee. De eerste is financieel:Uitdaging 3 – GPU-beperkingen
